Nhưng chúng ta đã chấp nhận thấy giá trị của hạnh phúc chúng ta sẵn có chưa? Nhất định là chưa! Ông Schopenhauer đã nói: "Chúng ta ít khi nghĩ đến những cái chúng ta có, mà chỉ nghĩ đến những cái mà ta không có là nguyên nhân hầu hết những thảm trạng đời ta. "Qui tắc thứ nhì là tấn công trực tiếp cách sống của họ. Ngày 31-7-1944, khi hay tin ông chết thình lình tại Sứ Thần Khách sạn ở Nữu Ước, tất cả những nhà doanh thương trên đường Wall Street đều như bị sét đánh, vì ông là một nhà tài chính quan trọng nhất ở Mỹ.
Nhiều thân chủ, dữ ta!" Bey thì chắc đã phải nhịn đói. Chỉ trong một thời gian ngắn, tôi làm tăng số huê hồng lên gần gấp đôi.
Tôi tưởng tượng sẽ làm lễ cưới tại một nhà thờ thôn quê, rồi ngồi chiếc xe song mã có rèm rủ mà trở về trại. Vì chỉ có cơm hôm nay mới là thứ cơm ta có ăn được. Phương pháp ấy, chính danh ca Galli-Curci áp dụng hàng ngày.
Ông tóm tắt hết những điều đó trong câu này: "Có muốn khổn khổ thì cứ phí công tự hỏi xem mình sướng hay khổ". Người thường, nếu đui và bị mổ mắt 12 lần thì chắc là sợ mà gầy ốm như ma dại, còn ông Tarkingtom thì nói "Bây giờ có đổi nổi đau đớn ấy để được nỗi vui hơn tôi cũng không đổi". Đời tôi có mục đích, có định hướng cũng nhờ nó, mà hạnh phúc của tôi tăng lên được nhiều, sức khoẻ dồi dào cũng nhờ nó nữa.
Từ hồi đó tôi chưa hề đau thêm một ngày nào nữa". Làm như vậy hai lần mỗi ngày. Ông chép truyện trong cuốn Cô độc.
Nếu ta biết áp dụng hai câu phương ngôn đó - hơn là ngồi mà cười khẩy - thì ta không còn cần tới cuốn này một chút nào. Ta thù oán chúng, chắc chắn là chẳng làm cho chúng đau đơn chút nào, mà trái lại làm cho đời là luôn luôn thành ác mộng. Đứng trong bếp nhìn qua cửa sổ, bà hoan hỉ ngắm "đàn chim đú đởn hay qua, dưới những đợt tuyết trắng".
Bà hãy ngồi thẳng tắp trên ghế như một pho tượng Ai Cập hai bàn tay úp xuống hai đùi. Mới đầu, tôi cứ tưởng anh đã đổ quạu. Dù chẳng được như vậy thì bạn cũng đở mệt nhiều, vui vẻ hưởng những giờ nhàn rỗi.
Vậy đây là cái ý thứ nhì của tôi trong chương này: Nếu chúng ta muốn tìm hạnh phúc, thì đừng nghĩ tới sự người khác nhớ ơn hay quên ơn ta, mà cứ giúp đỡ để được cái vui trong thâm tâm là đã giúp đỡ. Hình như có vài người tài xế của chúng ta ăn bớt - mà tôi không hay - số xăng phải giao cho các thân chủ để bán lại cho các "khách hàng" chợ đen của họ. Ví dụ muốn cho mắt nghỉ thì bạn đọc hết chương này, rồi ngả lưng, nhắm mắt và nói thầm với cặp mắt: "Nghỉ đi, nghỉ đi".
Rồi ít lâu sau, lại biến ra nhiều chứng khác. Câu đó trong bài Thánh ca: Tôi xin trả lời rằng mệt mỏi sẽ gây ra những ưu phiền, hay nói cho đúng, ít ra cũng làm bạn mất một lợi khí để chống lại những nỗi buồn lo.
Nghĩ lại mấy chục năm sau này, tôi thấy những ưu tư của tôi do tưởng tượng mà ra. Nhưng mỗi lần nói trước đám đông, tôi can đảm được thêm một chút. Tôi sẽ an phận về gia đình, công việc và số mạng.